|
|
|
 Ginekomastia |
29 stycznia 2006 |
Ginekomasti膮 nazywamy przerost gruczo艂贸w piersiowych (przerost tkanki w艂a艣ciwej gruczo艂u sutkowego) u m臋偶czyzn. Ginekomastia jest objawem, kt贸ry mo偶e pojawia膰 si臋 z r贸偶nych przyczyn i w ka偶dym wieku.
Wyst臋puje obustronnie lub jednostronnie, zwykle cz臋艣ciej po stronie lewej.
Niepatologiczn膮 ginekomasti臋 spotyka si臋 u wi臋kszo艣ci noworodk贸w w 3.-5. dniu 偶ycia. Jej przyczyn膮 jest tzw. odczyn ci膮偶owy, kt贸ry wi膮偶e si臋 z wysokim poziomem estrogen贸w w kr膮偶eniu 艂o偶yskowo - p艂odowym matki. Objaw ten cofa si臋 zazwyczaj po up艂ywie 3-4 tygodni.
Ginekomasti臋 u ma艂ych dzieci, jeszcze przed okresem pokwitania, mo偶e wywo艂a膰 wch艂oni臋cie ma艂ej ilo艣ci estrogen贸w przez sk贸r臋, drog膮 wziewn膮 lub doustn膮. Niekiedy mo偶e by膰 spowodowana podaniem androgen贸w lub witaminy D.
U dw贸ch trzecich ch艂opc贸w w po艂owie okresu pokwitania wyst臋puje wyra殴ne powi臋kszanie jednego lub obu gruczo艂贸w piersiowych, niekiedy z przemijaj膮c膮 tkliwo艣ci膮, czyli nadwra偶liwo艣ci膮 na dotyk. Jej przyczyn膮 jest podotoczkowy przerost gruczo艂u sutkowego. Z regu艂y to problem kosmetyczny, kt贸ry ust臋puje w ci膮gu kilku miesi臋cy.
Niekiedy mamy do czynienia z lipomasti膮 cechuj膮c膮 si臋 jedynie nadmiarem tkanki t艂uszczowej, kt贸ra - w przeciwie艅stwie do przerostu w艂a艣ciwej tkanki gruczo艂owej w prawdziwej ginekomastii - ma mi臋kk膮 konsystencj臋. Wzrost tkanki t艂uszczowej w okolicy piersiowej zdarza si臋 cz臋sto u oty艂ych m臋偶czyzn. Zazwyczaj wywiad i badanie (brak wyczuwalnej twardo艣ci wok贸艂 otoczki sutka) sugeruj膮 lipomasti臋.
Przyczyny ginekomastii
Cz臋艣膰 m臋偶czyzn po pi臋膰dziesi膮tce z wyra殴n膮 oty艂o艣ci膮 ma prawdziw膮 ginekomasti臋. Przypuszcza si臋, 偶e przyczyn膮 tej nieprawid艂owo艣ci jest przej艣cie tzw. wczesnych androgen贸w w estrogeny pod wp艂ywem wzrastania tkanki t艂uszczowej.
Dotychczas uwa偶ano, 偶e g艂贸wnym czynnikiem mammotropowym, czyli wp艂ywaj膮cym na wzrost sutk贸w, jest prolaktyna. Istnieje 艣cis艂y zwiazek mi臋dzy dzia艂aniem prolaktyny, estrogen贸w i progesteronu w procesie wzrastania sutk贸w. Chocia偶 wi臋kszo艣膰 m臋偶czyzn z ginekomasti膮 ma prawid艂owy poziom prolaktyny, podwy偶szony poziom estrogen贸w mo偶e by膰 bod殴cem do jej wydzielania.
Tak wi臋c ginekomastia prawdopodobnie wi膮偶e si臋 z zaburzeniem r贸wnowagi mi臋dzy poziomem androgen贸w i estrogen贸w. Wzgl臋dny nadmiar estrogen贸w spowodowany spadkiem androgen贸w mo偶e by膰 wystarczaj膮cym bod殴cem pobudzaj膮cym sutek do wzrostu. Wydaje si臋 jednak, 偶e decyduj膮cy wp艂yw na rozw贸j sutka ma to, co dzieje si臋 w o艣rodkach podwzg贸rzowo - przysadkowych. St膮d wniosek, 偶e prawdziwa przyczyna powstawania ginekomastii le偶y w pierwotnej lub wt贸rnej nadczynno艣ci przysadki i 偶e nie mo偶na ca艂kowicie wykluczy膰 dzia艂ania po艣redniego innych hormon贸w, mi臋dzy innymi nadnerczy i tarczycy.
Schorzenia zwi膮zane ze zwi臋kszon膮 produkcj膮 estrogen贸w i gonadotropiny kosm贸wkowej (HCG) to:
guzy feminizuj膮ce j膮der,
z艂o艣liwe guzy pochodzenia embrionalnego,
potworniaki,
nab艂oniak kosm贸wkowy,
rak p艂uc oskrzelopochodny,
nowotworowe i nienowotworowe zmiany nadnerczy. Natomiast choroby przebiegaj膮ce ze zmniejszon膮 syntez膮 androgen贸w to:
uszkodzenie j膮der,
urazy lub zespo艂y pokastracyjne,
stany zapalne j膮der w wyniku przebytego zapalenia przyusznicy,
gru殴lica,
tr膮d,
ziarnica z艂o艣liwa,
wrodzony brak j膮der,
pierwotna niedomoga gonad (zesp贸艂 Klinefeltera - kariotyp XXY).
Zmniejszenie syntezy androgen贸w lub wzrost oporno艣ci na androgeny s膮 r贸wnie偶 przyczyn膮 pojawienia si臋 ginekomastii u chorych ze schy艂kow膮 niewydolno艣ci膮 nerek. W przypadkach marsko艣ci w膮troby, raka w膮troby, zaburze艅 kr膮偶enia w膮trobowego ginekomastia jest cz臋stym objawem, kt贸ry t艂umaczy si臋 zaburzeniami metabolizacji hormon贸w w mi膮偶szu w膮troby. Podobny mechanizm ma ginekomastia powsta艂a w stanach niedo偶ywienia, awitaminoz, w zaburzeniach przewodu pokarmowego prowadz膮cych do wyniszczenia.
Zaburzenia w mi臋dzym贸zgowiu odgrywaj膮 decyduj膮c膮 rol臋 w powstaniu ginekomastii w urazowych uszkodzeniach rdzenia kr臋gowego, chorobie Parkinsona, dystrofii nerwowo - mi臋艣niowej i jamisto艣ci rdzenia. Podobnie wp艂yw czynnika podwzg贸rzowo - przysadkowego jest warunkiem pojawienia si臋 ginekomastii w gigantyzmie przysadkowym, akromegalii, chorobie Cushinga i chorobie Basedowa.
Leki a ginekomastia
Powstanie ginekomastii mog膮 spowodowa膰 tak偶e leki. G艂贸wn膮 rol臋 odgrywaj膮 tu estrogeny albo leki wspomagaj膮ce aktywno艣膰 estrogen贸w: sprz臋偶one albo syntetyczne estrogeny, doustne 艣rodki antykoncepcyjne, naparstnica (tylko digitoksyna, a nie digoksyna), hormon luteinizuj膮cy (LH). Gonadotropiny (ludzka gonadotropina kosm贸wkowa - HCG, gonadotropina menopauzalna - HMg) stosuje si臋 w leczeniu niep艂odno艣ci m臋skiej i op贸殴nionym dojrzewaniu p艂ciowym.
Cytrynian klomifenu (Clomifene), syntetyczny lek dzia艂aj膮cy pobudzaj膮co na wydzielanie przysadkowych gonadotropin, wykorzystuje si臋 w leczeniu oligospermii (obni偶onej liczbie plemnik贸w).
Przyczyn膮 wyst膮pienia ginekomastii bywaj膮 r贸wnie偶 leki hamuj膮ce syntez臋 testosteronu lub zmniejszaj膮ce jego efektywno艣膰, np. spirolaktony - leki przeciwobrz臋kowe, moczop臋dne, cymetydyna (Cimetidinum, Tagamet, Kanitydyna) hamuj膮ca wydzielanie kwasu solnego w 偶o艂膮dku, powszechnie u偶ywana w leczeniu owrzodze艅 偶o艂膮dka i dwunastnicy, leki przeciwgrzybicze (Ketakonazol, Nizoral), tuberkulostatyki, np. hydrazyd kwasu izonikotynowego. Fenotiazydy w swoim dzia艂aniu ubocznym podnosz膮 poziom prolaktyny.
Do powstania ginekomastii przyczyniaj膮 si臋 tak偶e leki przeciwnowotworowe, np. Busulfan - stosowany w leczeniu przewlek艂ej bia艂aczki szpikowej - czy winkrystyna - u偶ywana w zwalczaniu raka sutka, bia艂aczek, ziarnicy z艂o艣liwej, oraz leki antyandrogenne, takie jak Cyproteron i Flutamid, podawane w leczeniu raka prostaty.
Ginekomastia wyst臋puje r贸wnie偶 jako dzia艂anie niepo偶膮dane wielu lek贸w, przy czym mechanizm powstawania tego objawu nie jest znany. Do tej grupy lek贸w nale偶膮 np. pochodne Metyldopy (leku przeciw nadci艣nieniu t臋tniczemu), diazepam (Relanium, Elenium), pochodna benzodiazepiny, u偶ywana w stanach l臋kowych, chorobach psychosomatycznych, zaburzeniach snu, oraz leki stosowane w chorobie Parkinsona.
Z rzadziej stosowanych lek贸w wp艂yw na powstawanie ginekomastii ma penicylamina (Cuprenil), stosowana w zatruciu niekt贸rymi metalami i w reumatoidalnym zapaleniu staw贸w, Etionamid - lek przeciwpr膮tkowy, stosowany w gru殴licy p艂uc (przy oporno艣ci na inne leki), a tak偶e w leczeniu tr膮du. Stwierdzono, 偶e niekt贸re narkotyki - heroina, marihuana - te偶 mog膮 wywo艂a膰 objawy ginekomastii.
R贸wnie偶 krem pobudzaj膮cy pochwowe wydzielanie estrogen贸w, wtarty podczas stosunku, mo偶e by膰 przyczyn膮 ginekomastii. Nawet stosowanie p艂ynu na porost w艂os贸w mo偶e te偶 spowodowa膰 to schorzenie.
Jak j膮 rozpozna膰?
Podstaw膮 rozpoznania jest wywiad i dok艂adne badanie przedmiotowe; szczeg贸lnie dok艂adny wywiad nale偶y przeprowadzi膰 przy podejrzeniu nowotworu (u palaczy tytoniu z kaszlem). Niezb臋dne jest om贸wienie z pacjentem wszystkich przyjmowanych przez niego lek贸w.
W badaniu przedmiotowym stwierdza si臋 wyczuwalny rozrost tkanki gruczo艂owej o twardej konsystencji. Cz臋sto wsp贸艂istniej膮 in-ne objawy zaburze艅 hormonalnych, np. kobiecy typ ow艂osienia.
W celu potwierdzenia diagnozy zleca si臋 przeprowadzenie bada艅 laboratoryjnych, takich jak: oznaczenie poziomu testosteronu w surowicy, poziomu estradiolu, HCG lub/i LH, badania czynno艣ci w膮troby (poziom bilirubiny, aminotransferaz, proteinogram, czas protrombinowy), przy podejrzeniu nadczynno艣ci tarczycy - TSH, T3, T4, kariotyp przy podejrzeniu zespo艂u Klinefeltera. Badania nale偶y powt贸rzy膰, je艣li stwierdzi si臋 wysoki poziom estrogen贸w lub niski - testosteronu. Gdy zaistnieje podejrzenie nowotworu, lekarz zleca wykonanie ultrasonografii, mammografii, biopsji, dobowej zbi贸rki moczu na wydalanie 17-ketosteryd贸w.
Po rozpoznaniu, kiedy ginekomastia jest jednym z objaw贸w choroby systemowej, rozpoczyna si臋 leczenie przyczynowe, np. w nadczynno艣ci tarczycy, chor贸b w膮troby, nerek. Leczenie hormonalne powinno by膰 艣ci艣le zindywidualizowane. Zabieg chirurgiczny przynosi w ginekomastii tylko wyniki kosmetyczne. W lipomastii odsysanie tkanki t艂uszczowej zyskuje coraz wi臋ksze znaczenie.
artyku艂 dr. n. med. Lecha Sztymirskiego
殴r贸d艂o: www.resmedica.pl
Medycyna a kulturystyka tylko na www.megamuscle.pl
|
|
|
Je艣li interesuje Ci臋 kulturystyka, masz mas臋 wolnego czasu i chcia艂by艣 zrobi膰 co艣 dla siebie i innych to masz na to szans臋.
Szukamy os贸b ambitnych, kt贸rzy znaj膮 si臋 na kulturystyce i maj膮 ochot臋 tworzy膰 co艣 naprawd臋 wielkiego.
Portal kulturystyczny www.megamuscle.pl poszukuje osoby, kt贸re b臋d膮 dodawa艂y artyku艂y do dzia艂u:
- kulturystyka
- sterydy
- strongman
- suplementy
- od偶ywianie
|
|
